Ætli ég haldi mig ekki Vísismegin að sinni. "Blog.central" síðan er núorðið óratíma að hlaðast hjá mér og ekki óalgengt að ég bíði langa stund og fái svo "error" skilaboð að endingu.

Þessu helvíti nenni ég ekki!

Slóðina á Vísissíðuna má finna hér neðarlega undir tenglaflokknum "VERRI SRIFARAR"

Í þessum flokki er aðeins einn skrifari.

Það er ég.

Velkomin í heimsókn! 

 Ekki verður föstudag forðast þegar fimmtudagur er úti....

 (ég er svo máttlaus af hrifningu yfir þessari einstöku snilld að ég get bókstaflega ekki skrifað meira að sinni - verð að jafna mig)

Bassi hefur nú náð fyrri heilsu og hleypur sem aldrei fyrr. Við höfum aðeins farið stuttar gönguferðir á malbiki eða grasi, en látið úfnara yfirborð eiga sig. Um liðna helgi ætluðum við að rölta um svæðið ofan Rauðavatns en slepptum því að sinni því hann var enn að hoppa á þremur öðru hverju.

Við hólinn okkar, Einbúa, stendur steinsmiðja S. Helgasonar. Yfir lagerporti smiðjunnar er heljarmikill hlaupaköttur á stálgálgum. Undanfarið hafa nokkrir hrafnar haldið sig á svæðinu ( líklega vegna veislukrásanna við Hlöllabáta) og oft hafa þeir setið þarna á gálgunum þegar við Bassi göngum hringinn okkar.  Krummarnir hafa sýnt Bassa mikinn áhuga og hann sömuleiðis þeim. Þeir flögra rétt yfir kollinum á honum, hann stekkur upp og geltir á þá. Þetta er leikur sem báðum virðist þykja jafn skemmtilegur, þó ég sem einfaldur bifvélavirki sjái að hrafnarnir eru aðeins að stríða Bassa. Hann virðist hins vegar álíta að hann hafi öll þeirra ráð í loppu sér, og geti náð þeim hvenær sem hann vilji.

Undanfarið hefur einnig dálítið borið á öðrum ferfætlingi við hólinn. Það er hvítur köttur með dökkt hálsband. Þetta er líklega læða, ef eitthvað er að marka þau fræði sem konan reyndi eitt sinn að kenna mér, að læður væru auðþekktar á bleiku trýni en fress á brúnu. Þessi hvíta kisa er með áberandi fagurbleikt trýni. Hún hefur oft verið þarna á vappi í matar- og kaffitímagönguferðum okkar, og fylgist þá með Bassa úr öruggri fjarlægð, með kryppu og ýft skott. Þegar við göngum hjá kemur hún alltaf í humátt á eftir. Bassi hefur ekki sýnt henni mikinn áhuga hingað til, aðeins litið út undan sér en ekki gert neina tilraun til að sækja að kisu.

Í dag var hvíta kisa að rannsaka eitthvert matarílát sem fleygt hafði verið við gangstíginn þegr við komum að. Bassi tók viðbragð, svo snöggt að ég missti ólina úr hendinni. Hann stökk í áttina að kisu sem hentist af stað. Bassi var hins vegar ekkert á því að reka flóttann, heldur hóf sína eigin athugun á ílátinu. Hann stóð kyrr meðan ég náði ólinni aftur og hvíta kisa stóð álengdar og fylgdist með. Þegar við gengum af stað elti hún að vanda í öruggri fjarlægð. Við snerum svo við í lundinum með bekkjunum og skiltinu (sem, vel að merkja, er enn óskemmt eftir viðgerðina í haust) og héldum áleiðis að bílnum. Hvíta kisa kom sér fyrir uppi á stuðlabergshnalli hjá steinsmiðjunni en okkar leið lá rétt hjá. Þegar við komum að kisu stoppaði ég Bassa og lét hann setjast. Við biðum svo augnablik meðan kisa og Bassi góndu hvort á annað. Ég lét svo Bassa færa sig aðeins nær en kisa sat sem fastast á steininum. Líklega hefur Bassi ekki verið lengra en svona fjóra, fimm metra frá kisu þegar næst var. Hann gelti ekki en hafði ekki augun af kisu þá stund sem við vorum við steininn. Það hefði verið gaman að sjá hversu nærri við hefðum komist, en því miður leyfði tíminn ekki lengri atferlisathugun. Bassa var ekið heim á Lyngbrekkuna og síðan beið vinnan mín. Þetta með Bassa og ketti er dálítið skemmtilegt rannsóknarefni, því kettir sem góla, setja upp kryppu og ýfa skott þegar Bassi nálgast, virðast eftir skamman tíma átta sig á að hann á ekki til árásargirni. Nú er svo komið heima fyrir að þegar borinn var fram ís fyrir dýr og menn, stóðu Bassi og kisi okkar kinn við kinn og sleiktu af áfergju sama disk!

Sú niðurstaða sem ég þóttist hafa komist að á gönguferðum með Mola minn sáluga, að hundar hafi enga samanburðarstærðfræðikunnáttu, hefur aðeins styrkst með tilkomu Bassa. Bassi sýnir þeim hundum sem við mætum á leið okkar yfirleitt lítinn áhuga. Þó eru á því undantekningar sem ég hef enn ekki náð að kortleggja, en meginreglan er fólgin í hljóðgjöf. Ef hundur sem nálgast, nálgast án hávaða, er Bassi yfirleitt spenntur fyrir kynnum. Hann vill þefa og hnusa, urrar stundum lágt en geltir sjaldan. Ef hundur sem nálgast er stór, er áhugi Bassa því meiri. Sé aðvífandi hundur hins vegar smávaxinn en hávaðasamur fer Bassi allur í hnút og vill fela sig bak við eiganda sinn. Þannig virðist fyrst og fremst skipta máli hvort aðvífandi hundur geltir eða urrar, en stærðin skiptir engu. Ef heyrist í hundinum er Bassi undantekningalaust hræddur við hann. Ef ekki, þá vill hann gjarnan nánari kynni.

Moli minn rauk hins vegar undantekningalaust í aðra hunda með yfirgengilegum hávaða og látum, burtséð frá stærðarmun. Sá munur var honum þó yfirleitt óhagstæður því hann var jú einu sinni Silky- terrier og því með minnstu hundum. Hann veittist einnig með offorsi að fólki sem honum leist illa á, og það virtist algerlega undir hælinn lagt hvaða fólk hann tók í sátt og hvaða ekki. Þetta er Bassi blessunarlega laus við, hann skiptir sér ekkert af  fólki sem hann mætir á sinni vegferð.

Það má nærri geta hvort gönguferðirnar eru ekki auðveldari núna en áður...

Við Bassi vorum latir til vinnu í dag. Þrátt fyrir góð áform byrjuðum við daginn á gönguferð, síðan var tölvuráp og að því loknu önnur gönguferð. Síðan verslunarferð, þá tölvuráp í nokkrar mínútur en síðan tók við ökuferð suður í Hafnarfjörð. Ætlunin var að finna einhvern stað þar sem Bassi gæti hlaupið laus á mjúku undirlagi, og þannig hlíft veika fætinum. Ég hafði hugsað mér sandfjöruna við Kleifarvatn en þegar gegnum Vatnsskarð kom tók ég eftir skilti sem á stóð "Breiðdalur". Skiltið benti í austur, eða austnorðaustur og í þá átt mátti sjá vestur- og suðurhlið Helgafellsins, gagnstæða þeirri sem blasir við frá Kaldárseli. Vegarslóði lá af Krísuvíkurveginum í austurátt en klofnaði fljótlega í tvennt. Við Bassi völdum syðri hlutann, en sá klofnaði litlu síðar aftur í tvennt. Enn völdum við syðri hlutann og enduðum á dálitlu plani uppi í hlíð, við austurenda fjalls sem á nálægu skilti mátti lesa að héti Vatnshlíðarhorn. Þarna gat Bassi hlaupið um grasmóa og lyng án þess að verða sárfættur. Eftir mikil hlaup og hamagang fannst honum sjálfum nóg komið í bili, það sá undir þófa þar sem hann hljóp til bíls og settist á jörðina við hurðina "sína". Þegar inn í bíl kom fékk hann nammi úr pokanum í hanskahólfinu. Sumir hlutir eru einfaldlega óumbreytanlegir!

Við ókum til baka að Krísuvíkurveginum og í áttina að vatninu. Nokkrir gemlingar á torfæruhjólum djöfluðust í gamalli efnisnámu ofan vegar, og ég velti fyrir mér hvort þeir sem mest vilja hneykslast á spóli þessarra gutta séu kannski þeir sömu, eða afkomendur þeirra sem þarna tóku og unnu efni, og skildu síðan námurnar eftir hálfar af járnarusli og vélaúrgangi. Það er spurning hvorir valda meiri spjöllum, þeir sem skilja við námurnar eins og brotajárnshauga að lokinni vinnslu, eða guttar á torfæruhjólum sem seinna meir nota þær til að spóla í.

Við ókum niður slóða af veginum niður í vík fyrir miðju vatni. Þarna hafði ég áður komið og skoðað listaverk, mislistræn þó, sem mörkuð hafa verið í móbergshella sem áður voru undir vatni en komu í ljós þegar vatnsborðið lækkaði eftir skjálftana ´00. Við lögðum bílnum og gengum vatnsbakkann í átt að hellunum. Ég var raunar einn um að ganga, Bassi hljóp og dró ekki af sér. Það var ekki að sjá að þar færi fótfúinn hundur sem tveimur dögum áður hefði verið vafinn á ökkla og gengið á þremur. Allt í einu sá ég hvar afturlappir Bassa bókstaflega hurfu í sandinn. Hann hentist áfram og um leið myndaðist stöðuvatn í fótsporum hans. Meðan ég horfði á þornaði þetta vatn svo upp aftur og sandurinn varð svartur sem fyrr. Bassi kom til baka á harðahlaupum í sömu slóð og sinnti ekki kalli um að stoppa. Aftur birtist stöðuvatnið, hann hentist á hausinn en náði að krafla sig á lappir og komast upp. Augnabliki síðar var vatnið horfið og allt orðið sem fyrr. Þarna var þá sandbleyta á stóru svæði, og ég velti fyrir mér hvað gæti gerst ef fólk væri þarna á ferð með börn og liti af þeim. Við fetuðum okkur fram á blábakkann, þar var sandurinn mann- og hundheldur og þar gátum við gengið að hellunum vandræðalaust.

Við stoppuðum við þann fyrsta og létum það duga af göngu. Þegar ég kom þarna í fyrra skiptið var allt hreint og þrifalegt, aðeins listaverkin vitnuðu um mannaferðir. Nú var öldin önnur og einhverjir hafa greinilega notað hellinn til partíhalds. Þar hafði verið hlaðinn bálköstur og hrúga af hálfbrunnum spýtukubbum lá meðal steina sem hrúgað hafði verið upp á hellisgólfinu. Innst stóð svo tóm tunna. Hvaða not hafa verið af henni er mér hulið, en þeir sem haft höfðu hana meðferðis höfðu ekki séð ástæðu til að fjarlægja hana að notkun lokinni, enda er engin ástæða til að taka til eftir sig ef ruslið er ekki merkt með nafni.

Enn verð ég að biðja afsökunnar á myndunum. Þær eru teknar á símann, því myndavélin var ekki með í för. Þarna má sjá bálköstinn á miðju hellisgólfinu og tunnuna innst. Partíið sjálft hefur eflaust verið fínt.......

Bassi taldi ekki útilokað að eitthvað matarkyns gæti leynst  við hlóðirnar. Hann leitaði vel og lengi en gafst loks upp, rauk út úr hellinum og fór í fótabað í Kleifarvatni.

Þeir eru orðnir allmargir sem hafa markað nöfn, upphafsstafi eða einhverja speki í móbergið. Þetta er aðeins einn staður af mörgum.

...og vissulega var töluverður listrænn munur á verkunum. Þetta skar sig úr, en þó eru fleiri í svipuðum dúr þarna í grenndinni.

Eftir allnokkra stund hafði Bassi fengið nóg af nepjunni. Hann er líka farinn að læra það að í hvert skipti sem við komum inn í bílinn eftir góða gönguferð fær hann hundanammi úr pokanum í hanskahólfinu. Hann hafði því frumkvæði að heimferð, hljóp til bíls og settist við "sína"hurð að vanda. Hann var þreyttur eftir hlaupin og steinsvaf á heimleiðinni.

Bassi er nú laus við umbúðirnar af fætinum. Þær voru fjarlægðar í gærkvöldi við litla hrifningu hans. Þegar fóturinn var loks orðinn "eðlilegur" hélt Bassi þó áfram að hoppa á þremur. Einhverra hluta vegna hlífir hann fætinum úti við en gengur þó á öllum innandyra og þar virðist ekkert ama að  honum. Líklega er hann eitthvað aumur ennþá, en lagast vonandi á næstunni.

Mér hefur gengið bölvanlega að hlaða inn myndum með pistli sem ég var að setja saman. Á endanum bjó ég til nýja myndasíðu þar sem ég óttaðist að sú gamla væri orðin yfirhlaðin. Sú nýja er eilítið hraðari, ekki þó svo að neinu nemi. Pistillinn er raunar nær eingöngu myndatextar, því myndir segja svo miklu meira en orð, hvað þá þetta endemis bull sem frá okkur Bassa kemur!

Í gær saknaði ég myndavélarinnar þó. Þannig er að í húsnæði á Smiðjuvegi, neðan við Bónus og gegnt mínum vinnustað, hefur  undanfarin ár verið rekið bakarí með nokkrum mismunandi nöfnum og kennitölum. Síðast var þar útibú frá "Bakaríinu Austurveri" en það setti upp tærnar í fyrra og því hefur enginn rekstur verið á staðnum í u.þ.b. eitt ár. Nú fyrir stuttu opnaði þar matsala undir merkjum "Hlölla báta" Öll fyrirtæki þurfa að koma frá sér rusli og aðstaða "Hlölla báta" til þess hefur okkur virst vera lítill plastgámur sem komið var fyrir við hlið aðgengis að veitingasölunni. Þeir sem eiga að tæma gáminn hafa svo annaðhvort gleymt því eða hreinlega ekki gert ráð fyrir að hann fylltist svo ört, því var í fyrradag kominn kúfur á innihaldið svo lokið féll ekki niður. Í gær hafði heldur aukist á og pokar með rusli höfðu hrunið niður úr gámnum og lágu kringum hann. Að auki gjólaði lítið eitt, nóg til að lyfta lokinu af hrúgunni sem þannig var óvarin fyrir flugumferð.

Og krummi lét ekki segja sér oft af þeirri veislu sem þarna bauðst fyrirhafnarlítið. Tafarlaust var krunkað til þings og starranum boðið að slást í hópinn. Það virtist hins vegar ákveðið að mávarnir fengju ekkert af veislunni.

Krummi gekk til verks af stökum dugnaði. Hver pokinn af öðrum var opnaður og innihaldið kannað með því að dreifa því vel og vandlega um svæðið. Raunar var allmikið af veisluföngum flutt um nokkurn veg, uppá þakkanta og í næstu ljósastaura þaðan sem það dreifðist svo yfir enn stærra svæði.

Eins og fyrr sagði saknaði ég myndavélarinnar. Síminn góði var hins vegar í vasanum og ég dró hann upp og hringdi eina mynd. Á henni má sjá matseðil garðpartýsins á víð og dreif, og krumma sitjandi á þakkanti hússins fyrir ofan. Lítið eitt til vinstri (ber í svarta bílinn) er svo annar að skima eftir næstu munnfylli.

Í dag var gámurinn lokaður. Hvort hann hafði verið tæmdur eða kúfurinn aðeins tekinn af veit ég ekki, en tveir Bónuspokar lágu við hlið hans ásamt fleira drasli.

.......og krummi var mættur!

Íþróttahetjan, hlaupagarpurinn og há/langstökkvarinn Edilon Bassi Eyjólfsson varð fyrir meiðslum og hefur verið "grándaður" um hríð, eins og það er kallað á flugmáli.

Íþróttameiðsl er nokkuð sem alltaf vofir yfir görpum sem hvergi hlífa sér, en það er þó ekki alveg á hreinu hvernig meiðsl Bassa eru tilkomin, hvort hann skrámaðist á hraunmola eða hvort meiðslin eru afleiðing þess að eftir gönguferðina á laugardaginn, þegar við gengum til bíls, lá leið okkar um gangstíg í Garðabæ þar sem húseigendur höfðu fjarlægt rist úr göturæsi svo rörið var opið. Bassi var upptekinn við að fylgjast með einhverju yfir höfði sér og ég var upptekinn við að fylgjst með því hverju hann væri að fylgjst með. Hvorugur okkar tók því eftir ræsinu fyrr en Bassi hrundi ofan í það með afturhlutann. Litlu síðar tók ég eftir því að Bassi markaði fótspor í götuna, og talsvert blæddi úr vinstra afturfæti. Hann reyndist hafa rifið kló upp í kviku. Var þó ekki aumari en svo að hann lá í taumnum af öllum kröftum og beitti veika fætinum sem heilbrigður væri. Það fór þó að versna í því er leið á daginn og á sunnudagsmorgni var hann hættur að beita fætinum en hélt honum á lofti og hoppaði á þremur. Það var því ekki um annað að ræða en heimsækja slysadeildina í Víðidal. Þar var Bassi svæfður, sárið hreinsað upp og dælt í hann fúkkalyfjum.

Það var afar aumur hundur sem vaknaði riðandi af svæfingunni, valt á hliðina, stóð upp, valt á hina hliðina o.s.frv. o.s.frv.......

Kvenfólkið í fjölskyldunni fann þó enn meira til, ef marka má öll kveinin og stunurnar.

Þegar hann svo fer út að gera stykkin sín er veiki fóturinn klæddur í tvo plastpoka og lausri teygju brugðið utanum. Bassi, þetta einstaka rólegheita- og gæðablóð, lætur allt yfir sig ganga án þess að kvarta. Fyrstu skrefin í þessarri múnderingu eru að vísu erfið en með öflugri hvatningu (Já, Bassi, duglegur, svona já, þú getur þetta!! ) nær hann fyrst sínu þrífætta göngulagi og síðan hlaupalagi. Og þar með er taumurinn þaninn á ný!

Hann á að hafa umbúðirnar fram á fimmtudag. Eftir það þarf að hlífa fætinum nokkra daga, e.t.v. með því að bregða plastpokunum og teygjunni á hann ef mjög blautt er úti.

Við höfum ekki íhugað málaferli.

......snýst ekki um skip, heldur algerlega óskylt farartæki. (það má þó kannski finna skörun ef vel er að gáð )

Þessi mynd tilheyrir þeirri færslu:

Fyrir einhverju síðan lýsti ég eftir upplýsingum um skipsflakið í Fossvoginum. Þær hafa engar borist enn og ég velti fyrir mér hvort enginn viti um hvað er talað.

Um síðustu helgi slotaði rigningu og roki eitt augnablik. Við Bassi gripum tækifærið og gengum út í góðviðrið á sunnudeginum. Þar sem saman fór sól, logn og stórstraumsfjara, ákváðum við að ganga frá Marbakkabrautinni fyrir botn Fossvogsins og út að flakinu sem nær allt stóð á þurru. Myndavélin var með í för.

Við gengum af grasbakkanum neðan göngustígsins niður í fjöruna, gegnum þykkan þara sem skolað hafði á land. Neðan við hann var fjaran sendin og ágæt til göngu. Minnugur þess að Bassi á það til að hlaupa út í sjó þegar minnst varir, skipaði ég honum að setjast og bíða ofarlega í fjörunni. Hann gegndi, með semingi þó.

Ég gekk að flakinu og hóf að mynda í gríð og erg. Þetta er hnoðaður járnskrokkur, stærðin er óræð en gæti hafa verið um 350-500 tonn ef marka má lengd kjalarins sem sjáanlegur er. Líklegast hefur skipið verið rifið þarna, mér finnst einhvern veginn að síðurnar hafi verið logskornar sundur þó erfitt sé að átta sig á því vegna ryðs. Skrokkurinn liggur þarna í mörgum bútum, þó virðist allt sem viðkemur framskipinu, bóga og stafn, vanta. Sömuleiðis allt úr skutnum en þó má vera að eitthvað leynist úti í sjónum, því afturhluti kjalarins var enn í sjó. Þarna var í heilu lagi, eins og ég hafði áður lýst, miðju-botnstykki, líklegast undan lest eða ketilrými. Undir neðsta þilfari má greinilega sjá "tunnel", með röralögnum sem líklegast eru olíulagnir eða vatns/miðstöðvarrör.

Þetta er líklega stjórnborðssíðan (ef ég gef mér að skipið hafi snúið stefni til lands). Það má sjá framkjölinn hægra megin á myndinni og lengst til hægri er stykki úr síðu.

Þarna sést meira af ætlaðri bakborðssíðu.

Það sem ég giska á að sé hluti afturskipsins er enn í sjó.

Bakborðshluti skrokksins.

Neðsta þilfar séð frá bb. til st.b.  Þetta gæti hafa verið gólfið undir katlinum. Undir því má sjá "tunnelinn" með röralögnunum, en það er ekki sýnilegt á myndinni.

Yfirlit yfir þann hluta sem vel er sýnilegur á fjöru. Það má sjá framkjölinn í sandinum vinstra megin við aðalhlutann. Það má giska á (með sæmilegri vissu) að þetta skip hafi verið a.m.k. 30-35 metra langt. Þetta var enginn smábátur, gæti hafa verið togari aða gamalt flutningaskip.

Því má svo bæta við að Bassi sat kyrr í fjörunni þegar ég hóf að mynda, en ókyrr þó. Þegar ég svo gekk í hvarf niður fyrir flakið var honum öllum lokið. Hann taldi eiganda sinn líklega horfinn sér að eilífu, og kom hlaupandi með ólina í eftirdragi, ataða sandi og leðju. Ég varð að fara með hann upp að bakkanum, binda hann við stein og þrífa dráttarbúnaðinn í vatnspolli!

Þessi athafnamaður stóð í fjörunni milli flaksins og íbúðablokkarinnar neðst í Suðurhlíðunum.

...og annar skammt frá.

Við Bassi gengum svo fyrir vogsbotninn og mynduðum þennan gamla (en síunga) kunningja neðan við Nesti.

Að þessarri gönguferð lokinni fannst okkur ekki hægt annað en njóta einmunablíðunnar áfram og ókum því suður í Gálgahraun.

Þessi mynd var hugsuð sem uppstillt stjörnumynd af Bassa. Þegar myndavélin loks smellti af hafði hann þrotið þolinmæði og var rokinn af stað að elta krumma.

Þegar þeim eltingaleik lauk náðist hann á mynd lafmóður, sitjandi í þessu hvíta, skrýtna efni sem er svo gott að sleikja þegar maður er þyrstur.

Þessi fína skuggamynd úr hrauninu er jafnframt felumynd. Hún gæti heitið: "Hvar er hundurinn?" Læt ykkur eftir að finna Bassa á henni. Engin verðlaun verða veitt.

Eftir Gálgahraunið var haldið í Kolaportið að grúska í bókum. Bassi varð að láta sér lynda bílsætið á meðan, en í sárabætur fékk hann að hlaupa frjáls úti í Örfirirsey þegar ég kom til baka. Að auki fékk hann hálfan nammipoka úr Júróprís.

....Ég líka.....

(Viðbót: Það stóð ekki á upplýsingunum þegar ég fann tenginguna. Gamall kunningi af Snæfellsnesi, fyrrum togarajaxl og margt fleira, hringdi í mig vegna trillumála. Ég greip tækifærið og spurði hann um flakið. "Þetta er bara drasl, það var allt rifið sem hægt var" sagði hann. "Þetta er gamli Íslendingur, lítill togari sem var dreginn þarna upp og rifinn. Þeir hafa bara ekki hirt um að hreinsa leifarnar"

Þar með var það komið. Togarinn Íslendingur RE 120 var smíðaður í Englandi  1893. Hann var 146 brl. og með 200 ha. gufuvél. Heldur hef ég flaskað á tonnatölunni, en hef mér til málsbóta að það er talsverður munur á skipamælingum nú og fyrir einni öld. Þá virðist skipið hafa verið frekar langt, en hins vegar bolrýrt og mjótt.

9. des. 1926, er skipið lá í vetrarlægi á Eiðsvík við Reykjavík kom af ókunnum orsökum leki að skipinu og það sökk. Skipinu var bjargað af hafsbotni eftir 15 ár, það endurbyggt og allir hlutir endurnýjaðir. Sett var í skipið ný 500 ha. Fairbanks Morse díesel vél. Eigendur frá 4. nóv. 1942 voru: Sveinbjörn Einarsson, Ágúst Ingvarsson og Stephan Stephensen, Reykjavík, þeir áttu Díeseltogara h/f, sem gerði út skipið sem hét þá Íslendingur RE 73. Skipið var selt 18. maí 1949 Bjarna Sigurðssyni og Kristjáni Guðlaugssyni Reykjavík og Ingibjörgu Pétursdóttur, Reykjum Mosfellssveit og Þorvaldi Stephensen, Sörvaag, Færeyjum. 19. júní 1951 seldi Ingibjörg Pétursdóttir Kristjáni Guðlaugssyni Reykjavík sinn hlut. Skipið var talið ónýtt og tekið af skipaskrá 2. febr. 1961.

(  úr bókinni "Íslensk skip" 3ja bindi bls.77. Höf. Jón Björnsson frá Bólstaðarhlíð. Útg. 1990 )

Þessar bækur, "Íslensk skip" eru hreinasta gersemi, og skyldueign hverjum skipa-og bátaáhugamanni.

Því má svo bæta við að kunningja minn minnti að Sindri h/f hefði eignast skipið, rennt því á land og rifið það þarna í fjörunni, þ.e. allt sem hægt var með góðu móti að ná á útfallinu. Það sem eftir liggur kveikir svo enn áhuga hjá svona furðufuglum eins og mér........

Án hattsins og pípunnar, en samt......

(takið eftir rófulykkjunni aftaná kápunni. Hún er frekar illa séð! )

Það lætur nú nærri lagi að ég sé viku á eftir í skrifum. Að vísu spýtti ég inn einum örstuttum pistli í gærkvöldi eftir kökuát og gosþamb, en það var þó mest til að sýna lit. Um síðustu helgi röltum við Bassi eitt og annað að venju, m.a. endilangan Fossvogsdalinn. Einn göngutúrinn var þó öðrum merkilegri fyrir þá sök að þar höfðum við ekki gengið áður. Það er jú alltaf stórmerkilegt þegar maður uppgötvar nýjar gönguleiðir, t.d ókum við kvöldtíma í vikunni sem leið upp að Kópavogskirkju, lögðum bílnum og gengum húsagötur og garðstíga alla leið vestur í smábátahöfnina á Kársnesi. Um síðustu helgi ókum við svo niður að leikskólanum Marbakka, sem stendur innst við Fossvoginn Kópavogsmegin, og gengum þaðan eftir malbikuðum göngustíg út á Kársnesið að smábátabryggjunum. Myndavélin var með í för en gleymdist algerlega á leiðinni úteftir, svo margt var að sjá og skoða. Þegar út í bryggju kom var raunar ætlunin að ganga aðra leið heim en þar sem svo margt var að sjá þarna við göngustíginn ákvað ég að halda til baka sömu leið. Bassi var algerlega sammála.

Við smelltum fyrstu myndinni af á enda skjólgarðsins sem hlífir smábátahöfninni við Grænlandsöldunni. Við blasa eyðileg hafnarmannvirki Gunnars Birgissonar og félaga, sem engir vilja nýta utan einhverjir ævintýramenn, hrefnukallar og kafarar, eftir að Atlantsskip hurfu þaðan.

Á öðrum stað liggur Stormur SH og grotnar niður. Eftir að hafnaryfirvöld voru orðin langeyg eftir hafnargjöldum af honum var honum lagt við akkeri á utanverðum Arnarnessvogi. Í fyrsta roki slitnaði hann upp og rak upp á sker framan við Sjálandshverfið. Hann var raunar óskemmdur eftir rekið en menn tóku sér umþóttunartíma um björgun sem nam einu falli. Þegar hendur voru svo teknar af pung hafði fjarað og flætt, og Stormur var fullur af sjó. Gamall trébátur í lagi er kannski einhvers virði, en gamall trébátur sem hefur fyllst af sjó og bæði vélar og rafkerfi eru stórskemmd, er  einskis virði, dagar hans einfaldlega taldir.

Dagar Storms SH, sem upphaflega hét Guðbjörg ÍS og var stolt Ísfirðinga, smíðuð í Þýskalandi ´59 eru klárlega taldir.

Yfirlit yfir smábátahöfnina. Flestir eða allir þeirra báta sem þarna liggja mega veiða fisk. Fæstir þeirra mega selja hann. Íslensk hagræðing. Nóg til af bátum, nóg til af mönnum sem vilja veiða en aðeins örfáir sem eru tilbúnir að hleypa þeim í fiskinn, einkaeign sína og þá aðeins gegn okurverði.

Hér sér yfir til Gálgahrauns, þar sem við Bassi eigum orðið mörg spor, og þeim fer ört fjölgandi. Mér sýndist raunar Bassi ekkert kannast við staðinn þegar ég sýndi honum yfir,en líklega er það vegna þess að hann hleypur alltaf með nefið niðri við jörð og virðist kæra sig kollóttan um allt útsýni.

Þessi bátur stóð lengi á vagni við smábátahöfnina í Hafnarfirði og þessar steypuframkvæmdir voru þá hafnar. Síðan eru liðin nokkur ár og hann var færður yfir í Kópavogshöfn, líklega vegna þess að eigandinn hefur verið búinn að fá nóg af háðsglósum vegfarenda, nú eða aðvörunum reyndari manna varðandi verkið. Því hefur verið haldið áfram hér í Kópavogi með þessum hörmulega árangri. Báturinn er undir sex metrum að lengd og því hvorki skráningar - né skoðunarskyldur.

Sem betur fer fyrir eigandann, því miður fyrir aðstandendur hans.......

Þessi lagði svona snyrtilega rétt fyrir framan tærnar á okkur. Ekillinn var eldri maður, óhrjálegur til fara og í útliti. Mig langaði að hnýta í hann nokkrum vel völdum setningum en stillti mig um það, því þessi frágangur bílsins rétt framan við gangandi vegfarendur bar ekki vott um þá vitsmuni sem myndu nægja til að skilja athugasemdirnar. Við Bassi tókum því á okkur sveig út á akbrautina svo bíllinn gæti staðið á gangstéttinni og fórum þannig í hlutverkaskipti.

Þessa leið valdi Bassi, enda er erfitt fyrir hund að standast öll þessi stóru dekk!

Við ræddum stutta stund um þessi stígamót. Bassi taldi einsýnt að þeir sem lögðu stíginn hefðu ekki verið alveg með fulla fimm. Ég taldi hins vegar að það hefði verið orðið áliðið föstudags þegar tveir hópar stígagerðarmanna mættust, fyrstu bjórar dagsins hefðu líklega verið opnaðir um hádegið og afleiðingin væri þessi:

Þessi fáránlega bygging varð á vegi okkar. Við ræddum um nýmóðins arkitektúr og heimsku í hönnun opinberra bygginga - því eins og Bassi benti réttilega á er þetta háopinber skítadælustöð! Hann lét álit sitt á þessarri forljótu byggingu í ljós með heiðgulum taum sem var hárnákvæmt miðað á útidyrnar.

Ég velti fyrir mér hvað hefði orðið um þá menn sem teiknuðu hornrétt hús með risi, en komst ekki að niðurstöðu. Ég velti líka fyrir mér hvort þeir sem fundu upp bárujárnið hafi haft nokkurn grun um þessa (mis)notkun þess þegar næsta kynslóð færi að nota það sem byggingarefni án skilnings á tilgangi þess. Svo velti ég því fyrir mér hvort þarna væri aðeins enn eitt dæmið um handverk innfluttra verkamanna sem aldrei hefðu séð hallamál.

Skammt frá lá þessi yfirbygging, sem líklega hefur verið ætluð ofan á jeppagrind. Þarna liggur mikli vinna að baki, og mikið af dýru efni. Samt hef ég séð þetta hús liggja þarna í nokkur ár. Engum til gagns, engum til ánægju.  Það virðist einfaldlega allur vindur úr verkefninu.

Þetta dót rákumst við á í óhrjálegu porti bak við óhrjálegt hús. Ég þóttist kenna þarna einhverjar afurðir frá álverinu í Straumsvík, og fannst dótið nógu merkilegt til að eyða á það mynd.

Ef vel er rýnt má lesa "Blandað rusl - losist á hverri vakt" á karinu.

Þegar hér var komið sögu þótti mér myndefni þrotið og hafði slökkt á vélinni. Hávær gnýr í lofti varð þó til þess að ég reif hana upp aftur, kveikti og skaut:

Við héldum áfram göngu og vorum nú komnir að "dótakassa" Þjóðminjasafnsins. Þarna á vegginn höfðu einhverjir "listamenn" þurft að gera þarfir sínar í lit, en sá rauði hafði klárast í miðju kafi. Af þeim bláa hafði hins vegar verið nóg eftir til að láta áhorfendur vita af gallanum:

Innan girðingar standa "safngripirnir" og bíða einhvers sem ég geri mér ekki grein fyrir. Þarna má sjá nokkrar stærðir og gerðir trillubáta undir segli, og svo þennan snurpara, sem breytt var í fiskibát eftir að hlutverki hans í síldveiðum lauk. Hann var gerður út frá Patró um hríð en endaði svo þarna á safninu. Ef ætlunin er að varðveita hann sem snurpara þykir mér vatnið sótt yfir lækinn því enn eru til ó- eða minna breyttir snurparar víða á landinu.

Þessi mun einhvern tíma hafa þjónað á Reykjavíkurhöfn. Hann er í því ástandi að tæplega verður nokkuð að gert úr þessu. Hann er verri en gamli Skaftfellingur, sem hvílir nú í skemmu að Vík í Mýrdal, og þá er mikið sagt.

Þessi stóð dálítið í mér. Ég mislas skráningarnúmerið sem BA 50 og lái mér hver sem vill. Þetta er eitt þeirra skipa sem safnið "varðveitir". Ég er hræddur um að nágrönnum okkar, Dönum og Norðmönnum þætti þetta skrýtin tegund varðveislu. Þetta er semsagt BA 60, Höfrungur, upphaflega Kári Sölmundarson EA.

Aftan við þessa bárujárnsforvörðu verðandi eldiviðarhrúgu lá eintak af verkfæri sem létti erfiði skóflu og haka af vegagerðarmönnum síðustu aldar, sem brutu skriður og urðir jafnt sem móa og mýrar. Í fjöldamörg ár stóðu tvær slíkar í ruslahaug bak við útihús að Botni í Mjóafirði vestra. Í tiltekt sem landeigendur gerðu hurfu báðar. Nú stendur önnur neðan við útihúsin að Laugabóli í Ísafirði, en það skyldi þó aldrei vera að þetta sé hin? Hvor skyldi nú betur geymd, sú sem stendur úti á túni vestra eða sú sem nýtur "verndar og umhyggju" Þjóminjasafnsins? Spyr sá sem ekki veit.

Enn var myndaður einn safngripur, en á honum kann ég ekki skil. Að vísu þekki ég vel Listervélina sem knýr apparatið, en um notkun þess veit ég ekkert. Giska þó á að um einhvers konar dælubúnað sé að ræða.  Um framtíð þessa grips fer ég hins vegar nærri... 

Það þurfti ekki mikla visku til að átta sig á að hið íslenska ríki gerir ekki sömu kröfur til sjálfs sín og annarra, þega kemur að umgengni og snyrtimennsku. Rétt við hlið þessa ruslahaugs Þjóðminjasafnsins stendur snyrtilegt matvælafyrirtæki. Ég þykist vita að til þess að halda starfsleyfi sínu þurfi það að uppfylla öllu meiri kröfur en ríkisskemmuhrúgöldin sem hýsa muni frá liðnum öldum - eða veita þeim takmarkað skjól undir fallandi bárujárnsgirðingum. 

Við gengum lengra. Við okkur blasti kofahrúgald sem mun vera hluti aðstöðu siglingaklúbbsins í Kópavogi. Nokkrum vikum áður hafði ég tekið eftir fána klúbbsins blaktandi í hálfa stöng við þessi hús. Fáninn hékk uppi í nokkra daga.  Svo "höfðinglega" sem bærinn býr að starfseminni, fannst mér á þessarri gönguferð ekki undarlegt þó einhverjir hafi viljað kveðja staðinn á þennan hátt. Nú hefur að mestu verið fyllt upp þarna neðan við og þessi kofahrúgöld og sú starfsemi sem þar hefur farið fram falla væntanlega ekki að stórmennskubyggingadraumum bæjaryfirvalda í Kópavogi.

Um þessa girðingu þurfa nú skútumenn að fara með báta sína ef þeir vilja sjósetja eða taka upp. Hinu megin er svo renna í drullunni sem væntanlega kallast "bráðabirgðaaðstaða til sjósetninga" en er vart nokkrum bátavagni fær.

Stórhuga menn með glæsilegar vélar!

Spölkorn innar með fjörunni standa stórhýsi Siglingastofnunar. Þar er öllu reisulegra og snyrtilegra um að litast en við hinar hryggilegu safnabyggingar, enda hefur stofnunin líkast til öllu meiri tekjur, m.a. af árlegum skoðunum skemmtibáta sem gert er að uppfylla sömu kröfur og fiskibátar í rekstri. Tekjur Siglingastofnunar eru sannarlega ekki allar sprottnar af sanngirni. Þeim er hins vegar að þessu leyti ákaflega vel varið. Þarna var gaman að ganga um.

Þetta laglega sjóhús hýsti nokkrar gamlar trésmíðavélar og a.m.k. einn árabát. Virtist vera nokkurs konar sambland gamallar bátasmiðju og bátanausts.

Í þessu húsi er "baujuvaktin" staðin. Ekki sú baujuvakt sem áður var sungið um í sjómannalögum, heldur er þetta vinnuaðstaða þeirra sem sjá um viðhald hinna ýmsu tækja og búnaðar sem Siglingastofnun, áður Vita- og hafnarmálastofnun/Skipaskoðun Ríksins , sér um.

.....og þarna eru baujurnar!

Í horni lóðarinnar gat að líta þessa skemmtilegu uppstillingu. Tvö akkeri ásamt skipsskrúfu. Þegar skrúfuaflið þraut tóku akkerin við, þegar akkeri gáfu sig gat skrúfuaflið eitt bjargað. Ef hvorttveggja skorti var voðinn vís......

Til mótvægis við hinar stóru, kúptu baujur Kópavogsmegin, hafði þetta geimfar tyllt sér efst í Öskjuhlíðina.

Kúluformið sem fangaði huga okkar Bassa og auga myndavélarinnar, var snögglega brotið upp þegar við komum að tveimur byggingum þar sem þríhyrningsformið var allsráðandi. Milli þeirra var róluvöllur.

...en neðan róluvallarins stóð þetta listaverk og horfði við Fossvoginum frá snyrtilegum reit sem enn var ósnertur af úðabrúsaómenningunni.

.

Það styttist nú óðum til bílsins. Við smelltum af enn einni mynd inneftir voginum, fyrir botninum sér til Nestis. Á þessarri mynd má einnig sjá glögglega að við Íslendingar erum komnir úr torfkofunum - a.m.k. sumir okkar!

Göngunni lauk við vogsbotninn. Við gengum þvínæst nokkur skref til baka að bílnum, settumst inn og ókum heim. Þar beið konan með grjónagrautinn.........

 Búið.

...og nákvæmlega tólf ár síðan hún skaust í heiminn á Ísafirði, á afmælisdegi Rósu langömmu sinnar.

Við vildum hafa hana framarlega í stafrófinu en reyna einnig að koma ömmu fyrir í nafninu. Fyrra nafnið fannst fljótlega. Seinna nafnið var ákveðið á kirkjutröppunum um leið og við gengum til skírnar, til heiðurs Halldóri afa og Halldóru ömmu í Kópa.

Hún var svo skírð á sunnudagsmorgni í kirkjuskólanum, með Steina afa, Bríeti ömmu, Áróru stóru systur og öllum hinum börnunum, af því að þar hafði mamman starfað með góðu fólki um nokkurn tíma. Það var skemmtilegasti dagurinn í kirkjuskólanum þann veturinn.

Viðskiptafræðingurinn verðandi (í gráu skyrtunni) og menntaskólaneminn og bíleigandinn (sjá pistil 7.10´07)  Áróra (í bláum kjól) fylgjast með.

Óskabarn í öllu tilliti.

Hún hefur alltaf verið og verður alltaf yndisleg!

Stubban!

Bergrós Halla!

Dagurinn sem okkur Bassa hefur dreymt um. Dagur snyrtingar. Dagurinn sem ég fæ að sjá hundinn minn í fyrsta sinn -  án loðfeldsins.

--------------------------------------

Hann átti tíma kl. 11 í morgun. Ég fór með hann tímanlega og sótti hann aftur rétt eftir hádegið. Þegar ég kom inn á stofuna var Bassi, í þeirri mynd sem ég þekkti hann, horfinn. Aðeins var eftir hálsólin nýja, appelsínugula. innan í henni var einhver gráleit mjóna sem ég þekkti ekki. Bangsinn minn, hinn stíf- lambkrullaði Bassi, var ekki sýnilegur. Hins vegar glotti klippikonan þegar hún sá undrunarsvipinn á mér. "Feldurinn hreinlega kom af honum eins og gæra" sagði hún og hélt uppi heilum loðfeldi til sönnunar. Þar kenndi ég Bassa minn!

Svo skelfilega flókinn og tjásulegur var hann orðinn að feldurinn tolldi saman á flókunum. Á þessum mánuði sem Bassi hefur verið í minni eigu  hefur hann þykknað verulega. Skrokkurinn er allur orðinn vöðvastæltari og fituminni, enda stöðug og mikil hreyfing á honum, en feldurinn hefur þykknað að miklum mun, og það tók orðið langan tíma að þurrka hann eftir hvert bað.

Bassa fannst þessi nýja klipping afar undarleg. Að vísu er ég ekki viss um að hann hafi gert sér grein fyrir ástæðunni,en það var greinilegt að honum leið undarlega. Ég er ekki frá því að hann hafi sýnt merki um spéhræðslu, því hann virtist allur fara inn í sig þegar hann kom aftur upp á verkstæði og mannskapurinn hópaðist að honum til að skoða.

Undir kvöldið var hann settur í hlutverk fyrirsætu.

Og eftir daginn í dag:

...en gæskan hvarf ekki með gærunni. Hún er áfram einstök!

........öllum fáanlegum upplýsingum um skipsflakið, eða skipshlutann sem liggur við norðanverðan Fossvoginn innarlega, neðan við kirkjugarðinn. Þetta er botnhluti, líklega miðja upp að lestargólfi. Mér sýnist afturhluti botnsins liggja þarna líka en á eftir að skoða það betur á næstu stórstraumsfjöru. Þetta járnabrak fer að mestu í kaf á flóði. Það er aðeins örstuttur gangur frá bílastæði Suðurhlíðaskólans til vesturs fram á bakkann þar sem flakið liggur, og því afar auðvelt fyrir þá sem vilja átta sig á hvað um ræðir að komast á staðinn.

Veit einhver sem les síðuna eitthvað um þetta flak?

 Ég hef enn bætt góðum skrifara, Guðmundi Stefánssyni, í hópinn hér neðst til vinstri. Hann kynnir sig sjálfur á sinni síðu.

Þessi staður finnst ekki á korti, né í skráðum heimildum. Hann hefur enda ekki borið þetta nafn lengi. Raunar ekki nema rétt viku. Áður hét hann Hvassahraun en eftir að við "feðgar" gerðum víðreist um staðinn  á fæti sl. laugardag hefur hann fengið nýtt nafn, enda var sá okkar sem fleiri hefur fæturnar iðinn við að merkja sér hóla, lautir og þúfur á þann hátt sem honum er í eðli lagður af almættinu.

Við ýttum úr vör (raunar ýttum við ekki úr vör í eiginlegri merkingu, en það vita lesendur væntanlega. Við ýttum ekki einu sinni því sá umhverfisgræni er gangviss og svíkur ekki. Við semsagt ókum af stað...)  eftir hádegi sl. laugardag. Ætlunin var að finna einhvern góðan stað þar sem ég gæti hlaupið laus, án þess að vera snúrutengdur við Bassa. Mér datt í hug að fara aftur niður að Hraunum og kanna bæina tvo að Óttarsstöðum en við ókum of hratt, ég gleymdi að beygja og það var ekki aftur snúið. Þegar við svo komum að tengingunni niður í Hvassahraunið fannst mér upplagt að kíkja þangað því mig hefur oft langað að ganga þar um en ekki orðið af.

Við lögðum bílnum vestarlega og gengum áleiðis til sjávar. Þar var ekki yfir girtar lóðir að fara og því tiltölulega greið leið, að því frátöldu að hraunið er úfið og gróft. Það er þó vel gróið á milli og með lagni mátti þræða gróðurræmurnar. Við gengum fyrst hjá húsi nálægt veginum. Þar var greinilega sumarhús í byggingu, af vanefnum þó því uppistaðan virtist vera notaður steypumótakrossviður. Við húsgrindina stóð hjólalaust, pólskt draghýsi sem virtist þjóna sem vinnuskúr, þó fullt af dóti ýmisskonar. Dálítið neðar stóð annað hús uppi á hraunkambi. Það var greinilega einnig sumarhús, en var ákaflega illa farið, raunar svo illa að ekki var gott að átta sig á hvort byggingu þess hafði verið að fullu lokið. Í það vantaði innveggi, aðeins mátti sjá rifrildi af veggfóðri á útvegg. Allt gler farið, þakið að síga.

Öllu neðar og vestar mátti sjá tvílyft glæsihús. Hjá því sneiddum við Bassi, enda var óþarfi að rýna frekar í það, hús í hirðu og notkun. Við nálguðumst fjöruna og til beggja handa voru gamlir kofar, sumarhús á mismunandi aldri í misjafnri hirðu. Hraunið er afar mishæðótt og við tókum eftir að frá fjörnni séð virtust mun fleiri hús í hverfinu en sjá mátti með góðu móti frá þjóðveginum.

Tvö hús vöktu sérstaka athygli okkar. Bæði stóðu austan við gönguleið okkar og var skammt milli þeirra. Annað var, að ég taldi af byggingarlagi, gamalt sveitabýli. Það var  lítið að grunnfleti, hæð og ris með stórri viðbyggingu einlyftri. Það var þak hennar sem mér fannst athyglisvert, þakið var ekki slétt eins og vaninn er á skúrlaga viðbyggingu, heldur myndaði það þrjá kvisti og var sá í miðjunni sýnu minnstur. Út úr annarri hlið byggingarinnar skagaði svo þriðji kvisturinn og var hann með rúnnuðu þaki. Þarna gat að líta byggingu sem minnti helst á listaverk eftir Salvador Dali, svo ótrúlegur var þessi "arkitektúr" Allt virtist þetta þó gert meira af elju og áhuga en efnum.

Því miður hafði myndavélin gleymst og því á ég ekki mynd af þessu einstaka listaverki.

Hitt húsið stóð við litla vík sem skerst inn í hraunið austast í hverfinu og var öllu reisulegra. Það var stórt, tvílyft steinhús, hvítklappað utan. Við það var skúr í stíl og það mátti sjá í hendi sér að þarna hafði ekkert verið til sparað. Lóð þessa húss virtist liggja að  sjó við víkina og í ruddri vör lá lítill, opinn gaflbátur með utanborðsvél. Í honum voru veiðarfæri. Hlaðnir garðar vörðuðu lóðina allt að sjávarborði svo erfitt var að ganga neðan þeirra. Við Bassi gengum þarna niður að sjó öðru megin en snerum síðan til baka og gengum upp milli húsa í átt að veginum.

Af veginum völdum við svo slóða sem lá til sjávar eilítið austar. Fyrir honum var keðja með áhengdu skilti sem á stóð "Óviðkomandi umferð bönnuð"  Við Bassi ákváðum að skiltið væri okkur alls óviðkomandi og tókum á okkur drjúgan krók úrleiðis framhjá keðjuhliðinu. Neðan þess gat að líta gamalt hjólhýsi í laut sem eflaust hefur einhvern tíma verið sælureitur einhvers, en virtist nú í lítilli hirðu. Enn neðar stóð lítið sumarhús, sérkennilega byggt með hliðar innhallandi að neðanverðu og líktist þannig einna helst austurlensku hofi. Áfram gengum við í átt að sjó, okkur á hægri hönd var stóra, rauðmálaða eyðibýlið sem er kennileiti þarna í Hvassahrauninu, en lítið eitt neðan þess stóð þyrping húsa, hvert öðru óhrjálegra. Eitt þeirra var blámálað og virtist vera í ábúð. Við hlið þess var einhvers konar skúrbygging, eða útihús. Rétt við það var gamalt, einlyft íbúðarhús sem eitt sinn hafði verið hvítt. Ekki var hægt að greina hvort þar væri búið, að öðru leyti en því að blóm voru í gluggum og mikið af ýmiss konar gróðri innan þeirra. Neðar,  á vinstri hönd var eldrauður sumarbústaður uppi á hraunhól. Þar bjástruðu tveir menn við að setja upp svona lítið bjálka-garðhús eins og seld eru í Byko, en í dyrum stóð kona og fylgdist með. Ég kallaði fram í hugann alla þá rússnessku sem ég hef lært af Erni Árnasyni í Spaugstofunni, ákveðinn í að skella henni á konuna yrði ég spurður hvort ég hefði ekki lesið skiltið á keðjunni. Til þess kom ekki, maður að viðra hund er greinilega ekki talinn til átroðnings, svo fremi að hann æði ekki yfir einkalóðir fólks.

Við nálguðumst eystri hluta lóðarinnar við víkina, þar sem hvítklappaða húsið stóð. Við þá hlið hússins sem við okkur blasti stóðu þrír vandaðir og dýrir bílar. Við sneiddum hjá heimtröðinni og gengum fyrir botn víkurinnar. Í háu grasi milli grófra hrauntoppa mátti sjá gönguslóða. við völdum einn og fylgdum honum langa leið austur með fjörunni. Á tveimur stöðum gengum við fram hjá spýtnabraki í hrúgum, sem bentu til þess að þarna hefðu eitt sinn verið kofar af einhverri gerð, en allt var þetta timbur mjög veðrað og legið.

Eftir að hafa gengið hraunið drjúga stund tókum við stefnu frá sjó og héldum í átt til vegarins. Talsvert austan gamla, rauðleita eyðibýlisins er rauðmálaður braggi og á hann tókum við stefnu. Ekki höfðum við farið langt þegar Bassi virtist fá veður af einhverju sem mér var hulið. Hann tók á rás á undan mér, þefaði mikið út í loftið og virtist afar spenntur. Ég fylgdi í humátt, en fór mun hægar yfir hraunbreiðuna. Bilið milli okkar lengdist og ég óttaðist að Bassi hlypi hreinlega upp á Reykjanessbrautina. Hann sá þó sitt óvænna þegar allt virtist stefna í óefni og kom til baka á harðahlaupum, dauðhræddur um að týna eigandanum! Við fylgdumst að upp að þessum rauðmálaða bragga. Á hliðum hans eru með reglulegu millibili báruplötur úr trefjaplasti, s.k. birtuplötur, og á eina þeirra hafði í seilingarhæð verið brotið gat u.þ.b. hnefastórt. Með því að stíga uppá slitur af járnkanti neðarlega á húshliðinni mátt kíkja inn um gatið. Þar sem við stóðum þarna í hvarfi frá öðrum húsum í grenndinni gat ég ekki stillt mig um að stíga upp á járnið og gægjast inn.

Innan þess þrönga sjónarhorns sem ég hafði gat að líta allskonar drasl, bæði af járni og tré. Það sem merkilegast var þó voru tveir Willy´s jeppar, landbúnaðarjeppar með tréhúsi. Þriðja jeppann sá ég en þó aðeins húsið, það má vera að það sé einnig Willy´s. Að auki var þarna a.m.k. ein gömul dráttarvél. Ég get rétt ímyndað mér að forngrúskurum þætti fengur að skoðunarferð um þennan bragga.

Við lukum skoðuninni (raunar lauk ég henni einn, Bassi hefur engan áhuga á gömlum jeppum, nema þá helst dekkjunum til vökvunar). Gengum út á veginn og tókum stefnu á bílinn. Allt í einu tók Bassi á rás og sinnti ekki kalli. Meðfram veginum er girðing sem afmarkar tún rauða eyðibýlisins og innan girðingar voru fimm hross. Það var þá af þeim sem Bassi hafði haft veður og nú héldu honum engin bönd. Ég sá fyrir mér hundinn trylla hrossin til skaða, og þar sem hann er enn ótryggður og óskráður var allt í voða ef svo færi. Það gat svo einnig gerst að hundurinn æddi inn á túnið og yrði fyrir sparki frá hrossunum. Það gæti orðið hans bani og ekki vildi ég það. Ég öskraði því á Bassa af öllum lífs- og sálarkröftum, með þeim árangri að hann bókstaflega hrökk í kút við hávaðann og lötraði hálfsamanhnipraður til mín. Hann tók rólegur við ólinni en um leið og taumhaldi var náð rauk hann aftur að girðingunni og gelti sem mest hann mátti. Hrossin létu sér fátt um finnast, ráku snoppurnar yfir girðinguna og þáðu sitt klapp beint ofan við þessa geltandi þéttkrulluðu eftirlíkingu af lambi.

Við eyddum dálítilli stund þarna við girðinguna hjá hrossunum og röbbuðum við þau hvor á sinni tungu. Héldum síðan áfram göngu í átt til bíls, sá tvífætti gekk á undan og sneri rétt, sá ferfætti fylgdi á eftir í stífum taum, gekk afturábak og sendi "stóru hundunum" síðustu kveðjurnar.

Þegar við lögðum af stað var svo nærri honum gengið eftir hlaupin í hrauninu og samtalið við hrossin að hann steinlá sem dauður í aftursætinu alla leið heim.

Á sunnudeginum var Bassa hlíft við frekari hraungöngu. Þess í stað röltum við héðan af Lyngbrekkunni nær beint af augum niður í Fossvogsdal, yfir hann og upp að Grímsbæ við Bústaðaveg, þaðan inn að Blesugróf og síðan Fossvogsdalinn heim. Um miðjan dalinn ákvað almættið að þvo hjá sér gluggana með stóru vatnsslöngunni og því miður vorum við staddir beint neðanundir.

Það voru því feldblautir "feðgar" sem óðu vatnselginn upp Grundirnar heim á Brekkuna. Það var ekki gengið meira þá helgi.

Með því að grafa með stóru skóflunni eftir þeirri visku um byggð í Hraunum vestan Straumsvíkur sem finnanleg væri, kom upp neðanbirtur texti. Ég birti líka slóðina á heimasíðuna þar sem fróðleikinn var að finna, því þar er sannarlega fleira athyglisvert. Ég tek þetta traustataki og höfundinum þakka ég lánið. Gerið svo vel:

http://www.simnet.is/annalar/hvassahraun/temp5-gudmundur-hvassahraun.htm

..og textinn sem ég klippti út:

(Til skýringar: Dysjar í Garðahverfi er bær sem stendur ásamt öðru býli, Pálshúsum, niðri við sjóinn rétt austan Garðakirkju. -innskot GTh.)

"KOMIN ER SÓLIN KEILI Á OG KOTIÐ LÓNA"
UM BYGGÐ OG NÁTTÚRU Í HRAUNUM
Tólf bæir, lögbýli, hjáleigur og þurrabúðir stóðu á ströndinni frá Straumsvík suður að Lónakoti. Þar var kallað í Hraunum og heitir svo enn þó að nú sjáist þar aðeins garðar, tóftir og nokkrir sumarbústaðir. Þarna er unaðsreitur fegurðar, samt minna þekktur en vert væri. Hér verður í þremur greinum rifjað upp ýmislegt um sögu byggðarinnar, búskap, náttúrugæði og landmótun í Hraunum.

Komin er sólin Keili á og kotið Lóna,
Hraunamennirnir gapa og góna,                                                                            Garðhverfinga sjá þeir róna.
 

Þessi gamli húsgangur um nágrannana í Garðahverfi og Hraunum segir sína sögu um kappsfulla sjósóknara sem réru á bátskeljunum sínum frá vörum í Hraunum og frá Dysjum í Garðahverfi. Sjóróðrar voru snar þáttur í lífsbaráttunni, ekki sízt á Hraunabæjunum þar sem landkostir voru litlir og landþrengsli mikil. Þá hefur munað um sjávarfangið, en ekki hefur alltaf verið heiglum hent að lenda í Óttarsstaðavör þegar norðanáttin rekur ölduna beint á hraunbrúnirnar sem skaga út í fjöruna. Það hefur á hinn bóginn ekki verið talið gott til afspurnar að híma í vomum þegar sólin var komin "Keili á og kotið Lóna" og Garðhverfingar byrjaðir að lemja sjóinn. Fyrir utan Óttarsstaðavör ýttu menn á flot úr Eyðikotsvör og nokkrum vörum við Straumsvíkina: Péturskotsvör, Jónsbúðarvör, tvær varir voru við Þýzkubúð og ein vör var kennd við Straum.

Meðalbú 18-20 kindur og 1-3 kýr

Annar bjargræðisvegur á Hraunabæjunum var sauðfjárbúskapur, sem hefur þó verið í smáum mæli hjá flestum vegna þess að túnin voru varla annað en smáblettir og engjar ekki til. Hinsvegar var treyst á kvistbeit í hraununum og ekki tíðkaðist að taka sauði á hús. Þeir voru harðgerðar skepnur; leituðu sér skjóls í hraunskútum í aftökum, en gengu hrikalega nærri beitarlandinu.
Á heimildum eins og Jarðabók Árna Magnússonar og Páls Vídalín má sjá að algeng búfjáreign á Hraunabæjunum í upphafi 18. aldar hefur verið 1-3 kýr og aðeins 18-20 kindur. Síðar á sömu öld snarfækkaði fé af völdum fjárkláðans sem átti upptök sín skammt frá, á Elliðavatni. Búfé í Hraunum fjölgaði á 19. öld og fram á þá 20. Þá var algengt að 80-100 fjár væri þar á bæjunum, svo og tvær mjólkandi kýr og ef til vill ein kvíga að auki. Á stærri jörðunum áttu menn tvo hesta en smákotin stóðu ekki undir hrossaeign. Af manntölum má sjá að víða hefur verið mannmargt á kotunum og stórir barnahópar komust þar upp. Það er nútímafólki gersamlega óskiljanlegt hvernig fjölskyldur gátu framfleytt sér á landlausum hjáleigum, þar sem bústofninn var nokkrar kindur . Líklega hefur munað mest um sjávarfangið.Byggðin í Hraunum náði frá Straumsvík og vestur með ströndinni. Lónakot er vestast og nokkuð afskekkt; þangað eru 2-3 km frá megin byggðarkjarnanum, en Hvassahraun er á Vatnsleysuströnd og var ekki talið með Hraunabæjunum. Þorbjarnarstaðir, snertuspöl sunnan Keflavíkurvegarins, Lónakot, Óttarsstaðabæirnir, Straumur og Stóri-Lambhagi voru landstórar jarðir, en jafnframt var allt þeirra land í hraunum. Fyrir utan þessar stærstu jarðir í Hraunum voru nokkur smábýli, hjáleigur og þurrabúðir. Þar á meðal voru Gerði, Litli-Lambhagi og Péturskot við Straumsvíkina, en Þýzkubúð lítið eitt út með víkinni og Jónsbúð enn utar, Eyðikot, sem var hjáleiga frá Óttarsstöðum eystri, Kolbeinskot og Óttarsstaðagerði.Umhverfis Óttarsstaðabæina er eina umtalsverða og samfellda graslendið í Hraunum, enda var byggðin þéttust þar. Bílfær vegur liggur frá Straumi, þar sem nú er Listamiðstöð Hafnarfjarðar, vestur að Eyðikoti, en merktur göngustígur er þaðan framhjá Óttarsstaðabæjunum og síðan með ströndinni að Lónakoti. Frá Lónakoti er síðan hægt að ganga ruddan slóða, um 2 km leið, austur á Keflavíkurveg.
 

Frábært útivistar- og göngusvæði

Sem útivistar- og göngusvæði búa Hraunin yfir sérstökum töfrum. Stæðilegir og vel hlaðnir grjótgarðar standa sumstaðar ennþá, aðrir hafa hrunið. Í klofnum hraunhóli vestan við Óttarsstaðavör hefur hraunsprunga nýtzt sem veggir fyrir einhverskonar hús og aðeins þurft að hlaða fyrir endana og refta yfir. Þarna gæti hafa verið sjóbúð, þó er það ekki víst.
Það er alltaf tilbreytingarríkt að skoða grýtta ströndina í nánd við Óttarsstaðavör, allt frá Vatnsskersklöpp og Kisukletti að Snoppu og út eftir Langabakka að Arnarkletti og Hrúðrinum, þar sem "brimið þvær hin skreipu sker". Á öðrum stöðum eru minjar um þurrabúðir, fiskreiti, gerði og uppsátur þar sem kjalförin sjást enn á grjótinu.Sunnar í hrauninu sjást aftur á móti minjar um sauðfjárbúskapinn. Þar eru nátthagar, kvíaból og fjárskútar, fallega hlaðin fjárborg og réttir. Skammt sunnan Keflavíkurvegarins stendur Þorbjarnarstaðarétt, lítt hrunin, önnur rétt er við Lónakot og sú þriðja við Straum.Í Almenningi, sem svo eru nefndur suður í hrauni, eru fimm selstöður: Lónakotssel, Óttarsstaðasel, Straumsel, Gjásel og Fornasel. Þar var haft í seli og þar bjó fólk og starfaði sumarlangt.
 

Þurrabúðarmenn og inntökuskip

En til hvers er verið að gaumgæfa þetta og velta fyrir sér minjum um harða lífsbaráttu á þessari strönd við yzta haf? Hvern varðar um þurrabúðarmenn? Er ekki nóg að njóta þess sem náttúran býður; sjá hvað hraunhólarnir geta verið myndrænir og ströndin falleg þar sem lábarið grjót tekur við af hraunklöppunum og skipskrokkur sem stóð uppi í fjörunni fyrir aldarfjórðungi er orðinn að einskonar beinagrind úr risaeðlu, umvafinn grasi? Það sem eftir er af stefni skipsins stendur hinsvegar upp á endann í fjörunni og gefur engum nútíma skúlptúr eftir.
Vissulega er hægt að njóta náttúrunnar þó að maður viti ekkert um hana og þó að maður þekki ekkert til sögunnar og þess mannlífs sem einhverntíma áður var á staðnum. En það gerir þessa náttúruupplifun dýpri og minnisstæðari að vita að þarna bjó fólk með gleði sína og sorgir fram á miðja 20. öld og lifði nánast á engu eftir því sem okkur finnst nú. Hraunabæir áttu kirkjusókn að Görðum í Garðahreppi, sem er talsvert löng leið fyrir gangandi fólk. En það var engum vorkennt að ganga þessa leið til kirkju; heldur ekki börnunum sem á fyrstu áratugum 20. aldarinnar gengu alla þessa leið til þess að komast í skóla. Síðar fengu þau skólastofu í húsinu á Óttarstöðum eystri. Í Hraunum var ekki venjuleg, íslenzk sveit eða dreifbýli með talsvert langar bæjarleiðir, heldur einskonar þéttbýli með bæjum, smákotum og þurrabúðum, sem voru nefndar svo. Það voru landlaus eða landlítil býli við sjávarsíðuna, sem höfðu ekki grasnytjar. Þurrabúðarmenn stunduðu tilfallandi vinnu; réðu sig í kaupavinnu á sumrin og voru á sjó á vertíðum. Á nokkrum Hraunabæjum var svokallað heimaræði, það er útræði frá þeim jörðum sem áttu land að sjó. Bændur sem bjuggu fjær sjó fengu hinsvegar stundum leyfi sjávarbænda til þess að nýta lendingaraðstöðu og hafa þar mannskap á vertíðum. Það var kallað að hafa inntökuskip á jörðinni.